Ενορία Αγίου Νικολάου & Αγίας Θεοδώρας Άρτης

Μαρμαρογλυπτική

Ι.Ν. Αγίας Θεοδώρας

Μαρμάρινο τέμπλο Αγίας Θεοδώρας (13ος αι.)

Το αρχικό μαρμάρινο Βυζαντινό τέμπλο του ναού της Αγίας Θεοδώρας δυστυχώς δεν μας σώζεται ολόκληρο. Αποκαταστάθηκε το 2009 και χρησιμοποιήθηκαν τα τμήματα που υπήρχαν στην αρχαιολογική συλλογή της Παρηγορήτισσας, με βάση τα οποία ο καθηγητής Αν. Ορλάνδος έδωσε την αναπαράσταση του κεντρικού τμήματος. Κάποια άλλα τμήματα του τέμπλου βρίσκονται εντοιχισμένα στις μεταγενέστερες θύρες του Διακονικού και της Προσκομιδής. Είναι ένα σπάνιο δείγμα μαρμάρινου βυζαντινού τέμπλου με τεράστια αρχαιολογική αξία.


Μαρμάρινος τάφος (13ος αι.)

Ο Τάφος της Αγίας βρίσκεται αριστερά της νότιας εισόδου του κυρίως ναού. Πρόκειται για ογκώδη ορθογώνια σαρκοφάγο πάνω στην οποία στηρίζεται με πεσσίσκους επιστύλιο. Τα σημαντικότερα τμήματά του είναι οι δύο ανάγλυφες πλάκες. Στην ανατολική πλευρά υπάρχει ένα δίλοβο άνοιγμα που απολήγει σε αέτωμα και τοποθετήθηκε το 1873, μετά την ανακομιδή των λειψάνων της Αγίας. Στη δυτική μεγάλη ανάγλυφη πλάκα απεικονίζεται η Αγία Θεοδώρα, ως Βασίλισσα (αλλά και με μοναχικό κουκούλι). Δίπλα της στέκει μία μικρότερη μορφή πιθανόν του πρωτότοκου γιού της Νικηφόρου, ενώ εκατέρωθεν της εικονίζονται οι δύο Αρχάγγελοι Μιχαήλ και Γαβριήλ. Ο τάφος της Αγίας τοποθετείται στα τέλη του 13ου αι.


Κιονόκρανα Αγίας Θεοδώρας (5ος - 6ος αι. μ.Χ.)

Τα μαρμάρινα κιονόκρανα που επιστέφουν τους τέσσερις γρανιτένιους κίονες ανάγονται στον 5ο και 6ου αι. μ.Χ. Έχουν επαναχρησιμοποιηθεί στον ναό της Αγίας Θεοδώρας και είναι δυσανάλογα μεγάλα σε σχέση με τους κίονες. Είναι άριστης τέχνης κορινθιακού ρυθμού με φυτικό διάκοσμο φύλλα άκανθας. Απαντώνται σε Ιουστινιάνεια κτίρια και συνδέονται με την καλλιτεχνική παράδοση της Κων/πολης και της Ραβέννας. Και τα τέσσερα είναι διαφορετικά μεταξύ τους, ενώ στα κιονόκρανα της βόρειας πλευράς, στη μία πλευρά εικονίζεται ανδρική μορφή σε στάση ρήτορα με ιμάτιο. Τα κιονόκρανα προέρχονται πιθανότατα από υστερορωμαϊκό ή παλαιοχριστιανικό κτίριο της αρχαίας Νικόπολης. Στο κάτω μέρος τους διακρίνεται καθαρά, μετά τον καθαρισμό τους το 2010, το βαθύ πράσινο χρώμα με το οποίο ήταν ζωγραφισμένα, ενώ σε κάποια σημεία στο πάνω μέρος τους διακρίνεται ανοιχτό κόκκινο χρώμα.


Μαρμάρινο ομφάλιο Αγίας Θεοδώρας

Στο κέντρο του κυρίως ναού της Αγίας Θεοδώρας βρίσκεται το ορθογώνιο επίμηκες ομφάλιο με διαστάσεις 2,37 x 1,18 μ. Αποτελείται από δύο κυκλικά κοσμήματα κατασκευασμένα με ποικιλόχρωμα κομμάτια μαρμάρων και ψηφίδων.


Τμήμα επιτύμβιας στήλης

Το 2011 πραγματοποιήθηκαν μικρής έκτασης εργασίες αρμολόγησης του δαπέδου του ναού της Αγίας Θεοδώρας. Κατά τις εργασίες αυτές στο χώρο της Προσκομιδής, εντός του Αγίου Βήματος, ανακαλύφθηκε τυχαία, τμήμα από επιτύμβια στήλη, η οποία βέβαια ήταν γυρισμένη προς τη λεία πλευρά και γι’ αυτό η ανάγλυφη παράσταση διατηρήθηκε μέσα στους αιώνες σε άριστη κατάσταση. Η παράσταση παρουσιάζει μάλλον έναν άνδρα καθιστό με ένα έγχορδο μουσικό όργανο στο χέρι του και δίπλα του στέκει μια γυναικεία μορφή.

Ι.Ν. Αγίου Βασιλείου

Στο Βυζαντινό ναό του Αγίου Βασιλείου τα μόνα δείγματα μαρμαρογλυπτικής τέχνης και διακόσμησης είναι το τμήμα μαρμάρινου κίονα επί του οποίου στηρίζεται η Αγία Τράπεζα καθώς και τα κορινθιάζοντα κιονόκρανα των κιονίσκων των παραθύρων του ναού.